اسکیزوفرنی یا روان گسیختگی

نتیجه تصویری برای اسکیزوفرنی

روان  گسیختگی، اسکیزوفرنیschizophrenia یا شیزوفرنی نوع خاصی از سایکوز یا جنون است که با اختلال شدید تفکر مشخص می شود. این بیماري که در میان بیماريهاي عمده روانشناختی از همه وخیمتر است، معمولاً خود را به صورت توهم شنیداري، توهمهاي جنون آمیز یا عجیب و غریب، یا تکلم و تفکر آشفته نشان میدهد و با اختلال در عملکرد اجتماعی یا شغلی قابل توجهی همراه است که شروع علائم آن معمولاً در دوران نوجوانی است. اسکیزوفرنی یک بیماري روانی بسیار قدیمی است.اما از حدود 100سال قبل نگاه ها نسبت به بیماري اسکیزوفرنی علمی تر شد. بلویلر، روان پزشک، 4 مشخصه براي بیماري اسکیزوفرنی بیان کرد که هنوز هم کم وبیش اسکیزوفرنی را با همان علایم می شناسیم:

١. در خود فرورفتگی یا اوتیسم 2. دوگانگی در تفکر و تصمیم گیري 3.کم شدن یا نبودن عواطف و احساسات 4. اختلال در تفکر فرد به گونه ای که ارتباط بین تداعی های ذهنی دچار اشکال می شود . به طور کلی اسکیزوفرنی داراي علایم مثبت و علایم منفی است. علایم مثبت بیمار در تفکر، ادراکات و حواس پنجگانه خود دچار اختلال می شود که این اختلال به صورت توهم بروز پیدا می کند. این توهم خودش را به صورت توهم شنوایی و بینایی نشان می دهد، مثلا بیمار صداهایی می شنود که به او دستور می دهد کاري را انجام دهد یا افراد یا اشیایی را می بیند که وجود خارجی ندارند. اختلال در تفکر فرد باعث درهم ریختگی ذهن و تداعی ها و علاوه بر آن منجر به بی ربط گویی می شود. هذیان (وجود اختلال در محتواي تفکر) نیز از دیگر علایم مثبت بیماري اسکیزوفرنی است که باورهاي غلط را در فرد به وجود می آورد و به صورت احساس بدبینی و گزند و آسیب بروز پیدا می کند. در این حالت فرد تصور می کند کسانی با او دشمنی دارند و می خواهند به او صدمه بزنند یا تصور می کند اعضاي خانواده یا اطرافیانش می خواهند او را مسموم کنند یا بکشند. باید بدانید هذیان ها انواع دیگري نیز دارند؛ مثلا هذیان بزرگ منشی به گونه اي است که بیمار خود را آدم مهم و بزرگی می داند یا هذیان کنترل، که در این حالت بیمار اسکیزوفرنی تصور می کند فرد یا افرادي او را کنترل می کنند، افکارش دست خودش نیست یا می تواند افکار دیگران را بخواند و در ذهن دیگران تاثیر بگذارد. هذیان دیگري نیز وجود دارد که بیمار فکر می کند از کرات دیگر با او ارتباط دارند. علایم منفی اختلال در عواطف به گونه اي که یا عواطف در فرد کند می شود یا از بین می رود و به نیازهاي خود و عزیزانش مانند فرزند و همسرش اهمیتی نمی دهد یا احساسات دگرکشی پیدا می کند. فقدان عملکرد نیز از دیگر علایم منفی بروز اسکیزوفرنی است. در این وضعیت فرد به بهداشت لباس و نوع غذاي خود اهمیت نمی دهد و اگر محصل است به یکباره یا تدریجی (در زمان کوتاه) دچار تنبلی و بی توجهی به درس هایش می شود یا در عملکرد شغلی خود دچار مشکل می شود. برخی از این علایم، بیماري اسکیزوفرنی را تایید می کند. توهم یا هذیان، کندشدن عواطف و احساسات و از بین رفتن آنها و گاهی بی ربط شدن کلام، علایمی هستند که براي تشخیص بیماري اسکیزوفرنی کفایت می کنند . اما نکته مهمی که نباید از نظر دور داشت این است که علایم مثبت و منفی تقدم و تاخر ندارند ولی به مرور زمان علایم مثبت در بیمار از بین می رود و علایم منفی افزایش می یابد یعنی کم کم بیمار مبتلا به اسکیزوفرنی از یک آدم پرخاشگر و هذیان گوي عصبی به یک آدم گوشه گیر و عزلت نشین تبدیل می شود. با وجود علایم ذکرشده، هنوز براي تشخیص قطعی اسکیزوفرنی کمی زود است. 3 معیار دیگر، علایم اسکیزوفرنی را تایید می کنند:

1.علایم اولیه مانند هذیان و توهم حداقل یک ماه باید طول بکشد و تا 6 ماه استمرار داشته باشد، اگر این علایم کمتر از 6 ماه به طول بینجامد، بیماري اسکیزوفرنی تایید نمی شود

2.فرد نباید داراي بیماري جسمی اي باشد که بر عملکرد مغزش تاثیرگذار باشد و او را دچار علایم توهم و هذیان کند. بیماري هایی مانند تومور مغزي بر عملکرد مغز تاثیر می گذارند بنابراین این بیماري ها باید درمان شود. در غیر این صورت نمی توان تشخیص اسکیزوفرنی داد.

3.این معیار که اهمیت زیادي دارد، مصرف موادمخدر به خصوص مواد روانگردان است. متاسفانه در حال حاضر مصرف مواد محرك به ویژه شیشه افزایش پیدا کرده که بر مغز تاثیر می گذارد و سبب توهم و هذیان می شود. درنتیجه باید بررسی شود که علایم بیمار ناشی از مصرف موادمخدر نباشد.

اسکیزوفرنی عمل اغراقی احتمالی بخشی از سیستم دوپامینی مغز است.طرح شبه اسکیزوفرنی را می تواند در میمونها با ایجاد ضایعات ریز متعدد در نواحی گسترده ای از لوبهای پیشانی تولید کرد.

تحقیقات نشان می دهد بیماري اسکیزوفرنی تحت تاثیر وضعیت ژنتیک فرد به وجود می آید. اگر پدر و مادري به بیماري اسکیزوفرنی مبتلا باشند، حدود 40 درصد احتمال دارد که فرزندشان به این بیماري مبتلا شود. حال اگر تنها یکی از والدین بیمار اسکیزوفرن باشد، به احتمال 12 درصد فرزند او نیز به این بیماري مبتلا می شود و حتی اگر خواهر یا برادر فرد مبتلا باشند باز هم به نسبت 12 درصد احتمال ابتلاي او به اسکیزوفرنی وجود دارد. البته باید بدانید تنها عامل ژنتیک نمی تواند در بروز اسکیزوفرنی تاثیرگذار باشد، بلکه عوامل مهیاسازي نیز وجود دارد که در بروز اسکیزوفرنی نقش دارد و می تواند بیماري را شعله ور یا خاموش کند. استرس هاي زندگی و موادمخدر و محرك عوامل مهیاسازي هستند که می توانند روي عوامل زمینه ساز مثل عوامل ژنتیک تاثیر بگذارند. در حقیقت شرایط محیطی می تواند زمینه ژنتیک خفیف را شعله ور یا آن را اصلاح کند.

برخی افراد تصور می کنند بیماران اسکیزوفرنی قادر به انجام فعالیت هاي مفید زندگی نیستند و هیچ کارایی اي ندارند. اگر شما هم این گونه تصور می کنید، توصیه می کنم حتما فیلم «ذهن زیبا» را ببینید. این فیلم زندگی پروفسور «جان نش» را نشان می دهد که با وجود آنکه به بیماري اسکیزوفرنی مبتلا است اما موفق می شود جایزه نوبل ریاضی را دریافت کند. بنابراین بیماري اسکیزوفرنی نه تنها او را از زندگی اجتماعی باز نداشت بلکه توانست به موفقیت بزرگی دست یابد.

بازدیدها: 42

Dr.vosta

تجربیات آموزشی و پژوهشی من در زمینه فیزیولوژی پزشکی و دکتری تخصصی علوم اعصاب (نوروساینس) است.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *