بانک مغز

بازدیدها: 24

نتیجه تصویری برای بانک مغز

 مغز انســان جایگاه شــکل گیری افکار، عواطــف، حافظه، منطق و باورهای آدمی اســت. بااین حال هزاران ســال طول کشــید تا این واقعیت به ظاهر ســاده امــروزی، درک و پذیرفته شــود. فرهنگ های اولیه بشــری درباره چگونگی کارکرد جســم و ذهن نظرات متفاوتی داشــتند و افسانه های زیادی دراین باره شــکل گرفت. بااین حال و پس از گذشــت قرن ها، رفته رفته مشــخص شــد مغز مرکز فرماندهی کل بدن اســت و بسیاری از بیماری های جســم و روان ناشی از مشکلات ســاختاری یا عملکرد مغز اســت. با وجود پیشــرفت های خیره کننده چند دهــه اخیر در ابداع روش هایی نوین برای بررســی مغز انســان کماکان یکی از بهترین روش ها برای بررســی بهتر ساختار و عملکرد آن و همین طور پی بردن به ریشــه های بسیاری از بیماری های اعصاب و روان بررســی مســتقیم مغز اســت و همین موضــوع دلیل اصلی شــکل گیری «بانک مغز» بوده اســت. اما بانک مغز چیست؟ این بانک جایی برای نگهداری مغزهایی است که پس از مرگ افراد به آنجا اهدا شــده است، چه با رضایت خودشان (پیش از مرگ) چه با رضایت خانواده شــان (پس از مــرگ). همان گونه که بانک ها محل نگهداری ســرمایه های مالی ما هســتند، بانک مغز هم محل نگهداری اصلی ترین ســرمایه انســانی ماســت؛ چیزی که از ما آنچه را که هستیم ساخته و تمام آنچه هویت انسانی ما را شکل داده در خود دارد، یعنی مغز ما. بزرگ تریــن بانــک مغــز جهــان در دانشــگاه هاروارد اســت که درحال حاضر محل نگهداری حدود ســه هزار مغز اهدایی اســت. در بریتانیــا ۱۰ بانک مغز وجود دارد که تماما زیر نظر شــورای تحقیقات پزشــکی  قرار دارند. این مراکز مجموعا مسئول نگهداری از ۱۴هزار مغز اهدایی هســتند و هر ســال ده ها هزار نمونــه تحقیقاتی از بافت مغــز را تهیه کرده و به رایگان در اختیار پژوهشــگران این کشــور و همین طور محققان دیگر در سرتاســر جهان قرار می دهند. در بانک مغز بریتانیا صدها مغز با دقت، نظارت و احترام بســیار نگهداری می شوند. در بدو ورود به بانک مغز، تاریخچه افتتاح این مرکز گفته می شــود و اینکه اساســا اهمیت وجود چنین مرکزی چیست و روال کار در آنجــا چگونه اســت . نحوه برش زدن مغز و کلیات و جزئیات آن شــرح داده می شود و درنهایت هم چند پرونده (که شرح حال وضعیت پزشــکی برخی افراد درگذشــته بود)، همراه با مغز اهدایی آنها را در اختیارافراد گذاشته می شود تا بتوانند به شیوه ای علمی و با استفاده از آموخته هــای قبلی دربــاره مغز و بیماری هایــی مانند آلزایمر، اسکیزوفرنی، اُتیسم آنچه را که می بینند، از نزدیک تحلیل کنند و تا حدودی پرده از راز آن مغز و دالیل زیســتی- عصبی آن بیماری ها و مشــکلات فرد بردارند. این مغزها در شــناخت بهتر بیماری های مختلــف، به متخصصان علوم اعصــاب می توانند چه کمک ارزنده ای بکنند. اما دلیل و اهمیت بانک مغز چیست و در یک بانک مغز دقیقا چه کاری انجام می شــود؟ بدون هیچ شک و تردیدی نقش این مغزهای اهدایی در کمک به پیشــرفت علوم مغزکاوی و اکتشــافات جدیــد مرتبط با آن، بی بدیل بوده اســت. بخش عمــده ای از دانش امروزی ما درباره بیماری های مختلف مغز و سیســتم عصبی انسان و پیشــرفت های حیرت انگیز دو، ســه دهه اخیر از طریق بررسی مغز افراد بیمار و مقایســه آن با مغز افراد ســالم به دســت آمده است. برای چنین کاری نیازمند آن هســتیم مجموعــه ای از مغزهای افراد ســالم و بیمار را در جایــی با دقت نگه داری کرده تــا بتوانیم آنها را برای بررســی و مطالعه بیشتر در اختیار محققان قرار دهیم و درست همین جاســت که لزوم وجود یک «بانک مغز» مشــخص می شــود. یکی از اولین نتایج وجود چنین مرکزی در ســال ۱۹۵۷ نمایان شــد؛ وقتی «آروید کارلســون» با بررسی مغز افراد دچار بیماری پارکینسون و مقایسه آن با افراد عادی متوجه شد نبود برخی سلول های عصبی که مســئول تولید نوعــی انتقال دهنده پیام های عصبــی (دوپامین) هســتند، در بروز این بیماری نقشــی کلیدی دارد. بعدها بررسی های مشــابه دیگری نشــان دهنده افزایش میزان آهن در سلول های مغز این بیماران بوده اســت. با وجود پیشــرفت های خیره کننده در زمینه تصویربرداری عصبی و زنده از مغز انســان (مانند ام آر آی کارکردی یاfMRI، ما همچنــان به اصل جنــس؛ یعنی خــود مغز انســان نیازمندیم؛ چراکــه هرچند تصویربرداری های عصبی درباره ســاختار و عملکرد مغز اطالعات چشــمگیری را در اختیار ما می گذارند؛ اما در ســطوح جزئی تــر ســلولی، چیزی به ما نشــان نمی دهنــد و در نتیجه بدون بررسی مستقیم خود مغز و بخش های مختلف آن زیر میکروسکوپ، نمی توان فهمید در یک بیماری مانند آلزایمر برای سلول های مناطق مختلف مغز چه اتفاقی افتاده است. در واقع برای بررسی همه جانبه مغز و پی بردن به اسرار آن، ما نه به یک روش که به «مجموعه» این روش ها نیازمندیم؛ اما نگهداری از مغز انســان کار ساده ای نیست و روش هــای خاص خود را دارد. این روش ها از افتتاح اولین بانک مغز در دهه ۵۰ میلادی تا به امروز پیشــرفت های بسیاری کرده است. در یک بانک مغز مجموعه متنوعــی از مغزهای مختلف را می بینید؛ از مغز افراد ســالم از هر سن و جنســی تا مغز افراد دچار بیماری های مختلــف مانند زوال عقل، ام اس، اوتیســم و افســردگی. در نتیجه پژوهشــگران می توانند مغز افراد مختلف را با یکدیگر مقایسه کنند. در هر بانک مغز از هر مغز اهدایی به محترمانه ترین شــکل نگه داری می شــود. این یک اصل اساسی و خدشــه ناپذیر است و همه موظف به رعایت آن هســتند. پس از انجام هماهنگی هــای لازم و دریافت یک مغز، لازم است یک تشــخیص دقیق صورت گیرد؛ مثال مشخص شــود که نوع بیماری فرد اهداکننده و شدت آن دقیقا چه بوده است. نتیجه اغلب دو تا ســه ماه بعد از دریافت تشخیص، به خانواده فرد مرحوم اطلاع داده می شــود و این در اغلب مــوارد کمک می کند تا آنها بهتــر بتوانند با مرگ عزیزشــان کنار بیاینــد. همچنین در اغلب موارد کسب اطلاعاتی پیرامون وضعیت کلی سلامت فرد اهداکننده، ســبک زندگی و عاداتــش، می تواند به محققان در اســتفاده بهتر از مغز دریافتــی کمک کند. اما آیا هر مغزی را می توان اهدا کرد؟ خیر؛ درصورتی کــه فرد دچار تومور مغزی یا یک بیماری واگیردار باشــد و یا درصورتی که بیشــتر از ۷۲ ســاعت از مرگ فرد گذشته باشد، بانک مغز امکان دریافت مغز آن فــرد را ندارد. انجام هماهنگی های لازم و اجرای تمام مراحل انتقال، دریافت و آماده سازی مغز اهدایی برای نگهداری آن باید حداکثر تا سه روز پس از مرگ فرد درگذشته صورت پذیرد و درصورتی که بیشتر از این طول بکشد، به علت شروع استحاله و فروپاشی مغز، امکان دریافت و نگهداری آن از بین می رود

نتیجه تصویری برای بانک مغز

اما پس از اهدای مغــز به بانک مغز، دقیقا چه اتفاقی می افتد؟ در ابتــدا مغز را وزن می کنند (مثال در برخی بیماری ها نظیر آلزایمر ممکن است به علت ازدســت رفتن بافت های مغز، وزن آن یک سوم یک مغز معمولی باشد) و سپس سایر مشخصات ظاهری مغز بررسی می شود: سطح خارجی مغز را بررسی می کنند (مثال اینکه آیا مغز دچار عفونت شــده یا خیر)، چین خوردگی هایش را وارســی می کنند (ممکن اســت مثــال در برخی مناطــق و در نتیجه برخی بیماری هــا مانند زوال عقل، چروکیده شــده باشد)، قسمت های مختلفش را حس می کنند (ممکن اســت برخی مناطق بیش از حد نرم باشــد که می تواند نشــان دهنده ســکته مغزی باشد)، عروق مغزی بررســی می شود (مثال سخت بودن عروق مغزی شــاید نشان دهنده این باشــد که فرد رژیم غذایی پرچرب داشــته یا زیاد سیگار می کشیده) و… . ســپس آن را از وسط برش داده و به دو قســمت (نیم کره) تقسیم می کنند. یک قســمت (نیمه) برای مقاصــد تحقیقاتی در مراکز پژوهشــی علوم اعصاب بــه کار می رود و دیگری برای انجام معاینات آسیب شــناختی (تشــخیص نوع بیماری).برای این منظور قســمت اول را در ماده نگهدارنــده ای به نام فرمالین قــرار می دهند و ســه هفته در آن نگه می دارند تا بافت مغز ســفت و به اصطالح «تثبیت» شــود. در این مدت بــا آن هیچ کاری ندارند تا این مرحله کامل انجام شود؛ اما نیمه دیگر مغز را بلافاصله به قسمت های مختلــف و معینی برش می زنند، تکه های مختلف و مجزای برش یافته را در ظرف هــای مخصوص و داخل یخچال هایــی بزرگ و اختصاصی در دمــای منفی ۸۰ درجه ســانتی گراد قــرار داده و نگهداری می کنند تا بافت های تشــکیل دهنده آنها همراه با پروتئین ها و ژن هایش ســالم حفظ شــده و باقی بمانند. از این بخش در پژوهش های مختلف علوم اعصاب استفاده می شود؛ مثل بررسی وضعیت و میزان و حتی فعالیت پروتئین هــای مختلف در مناطق مختلف مغز و… بخش دیگر هم پس از سه هفته به طور مشابه به لایه هایی با ضخامت یک سانتی متر و بعد پس از انجــام برخی مراحل دیگر به ضخامــت هفت میکرومتر برش داده می شــود تا در بررسی ها آسیب شناختی عصبی مورد استفاده قرار گیــرد، مثال اینکه فرد آیــا دچار زوال عقل بوده و اگــر بله، چه نوعی از آن. برای حفظ حریم شــخصی افراد درگذشــته، هر مغز شــماره و کد مخصوص به خود را دارد و نمی توان فهمید از آن چه کسی است.

آیا حاضرید مغزتان را پس از مرگ اهدا کنید؟ تردیدی نیســت که افزایش آگاهی عمومی دربــاره اهمیت اهدای مغز به یک بانک مغز می تواند باعث تشــویق و ترغیب بســیاری برای کمک به چنین نهادهایی شــود. بررسی ها نشــان می دهند از یک مغز اهدایی حداقل در یکصد پروژه تحقیقاتی استفاده می شود. اهدای یک مغز مانند اهدای ســایر اعضای بدن عملی به غایت خیرخواهانه برای کمک به همنوعان خود است؛ هدیه انسانی و بی نهایت ارزشمند ما به علم و کمک به کاهش یا رفع درد و رنج بســیاری در آینده. ایرانی ها در طول تاریخ همواره برای علم و پیشــرفت در علــوم مختلف ارزش فراوانی قائل بوده اند، وجود بزرگ ترین کتابخانه ها و رصدخانه ها و مراکز علمی در ایــران خود مؤید این واقعیت اســت. بانک مغز انسانی ایران با هدف فراهم کردن زمینه برای تحقیقات در حوزه بیماری‌های سیستم عصبی از سال ۱۳۹۴ در ایران راه‌اندازی شده است؛ بانکی که نتایج مطالعات روی منابع آن روزنه‌ای در درمان بیماری‌های سیستم عصبی خواهد بود. آیا شما حاضرید مغزتان را پس از مرگ به بانک مغز اهدا کنید و جوهره وجودی تان را برای گســترش مرزهای علم در دســتانی مطمئن به امانت بگذارید؟

دیدگاهتان را بنویسید