معادل فارسی فینت در فارسی مساوی است با غش کردن. در واقع غش کردن همان اصطلاح عامیانه سنکوپ(syncope) است. در زبان انگلیسی نیز فینت همان سنکوپ کردن به زبان عامیانه است که به معنای از بین رفتن هشیاری به شکل موقت است.در این حالت مغز با کمبود اکسیژن مواجه است. این عارضه تنها چند ثانیه طول خواهد کشید و پس از آن دوباره فرد هوشیاری خود را بدست میآورد.
تفاوت سنکوپ و تشنج
۱.قبل از بروز سنکوپ علائمی مانند احساس خستگی، تعریق و تهوع روی میدهد (پرودروم)، در حالی که قبل از تشنج بیمار علامتی ندارد .
۲.طول مدت کاهش سطح هشیاری در سنکوپ چند ثانیه است و در تشنج این میزان به چند دقیقه میرسد.
۳.تشنج موجب حرکات تونیک و یا کلونیک میشود که ممکن است ۳۰ یا ۶۰ ثانیه طول بکشند. در فاز تونیک تنفس مختل میشود، ترشحات در ناحیه اوروفارنکس در حدفاصل حلق و دهان جمع میشوند و فرد دچار سیانوز میشود(کبودی چهره). در این هنگام ضربان قلب و فشار خون نیز بالا میروند.پس از ۱۰ تا ۲۰ ثانیه فاز کلونیک آغاز میشود و در طی آن عضلات مرتبا شل و سفت میشوند و فرد به خود میلرزد، ممکن است در اثر انقباض عضلات زبان فرد لای دندانها بماند. این فاز نهایت ۱ تا ۲ دقیقه طول خواهد کشید اما به صورت کلی تشنج معمولا بیش از ۱ دقیقه طول نمیکشد.
در شروع سنکوپ ممکن است حرکات تشنجی به ویژه انقباض تونیک عضلات روی دهد اما هیچگاه این انقاباضات بیشتر از ۱۵ ثانیه طول نمیکشد. این حرکات تشنجی در سنکوپ معمولا وقتی دیده میشود که بیمار پس از سنکوپ هم همچنان در وضعیت ایستاده نگه داشته شود. برای مثال کسی که بر روی صندلی دندانپزشکی دچار سنکوپ میشود و در همان حالت باقی میماند.
۴.همچنین بیمار در حین تشنج دچار سیانوز میشود (رنگ پریدگی و کبودی) که نشان از عدم رسیدن اکسیژن کافی به بافتها است، اما در سنکوپ اینگونه نیست.
۵.پس از سنکوپ بیمار کاملا هشیار است و سریع توان خود را باز مییابد، اما پس از تشنج بیمار همچنان هشیاری خود را کامل به دست نیاورده و دچار گیجی و درد عضلانی است. لازم به ذکر است که پس از سنکوپ و تنشج فرد مقداری درد عضلانی را حس میکند که این درد پس از تشنج بیشتر طول میکشد.
علائم و نشانه های غش کردن
از دست دادن هوشیاری مهمترین نشانه غش است.
علائم دیگر شامل:
۱.حالت تهوع
تاری دید
۳.احساس ضعف
۴.تغییر ریتم قلب
۵.افت فشار خون
۶.تعریق
۷.احساس سنگینی در پاها
۸.گیجی
۹.احساس گرما
۱۰.سبکی سر، سرگیجه، یا احساس شناور بودن
انواع سنکوپ:
۱. سنکوپ نوروکاردیوژنیک
سنکوپ نوروکاردیوژنیک به دلیل نقص کوتاه مدت سیستم عصبی خودمختار(اتونوم) ایجاد میشود.سیستم عصبی اتونوم عملکردهای خودکار بدن از جمله ضربان قلب، هضم و تعداد تنفس را کنترل میکند.در سنکوپ کاهش فشار خون باعث کاهش ضربان قلب و نبض میشود و این به طور موقت جریان خون و اکسیژن به مغز را قطع میکند.
محرکهای احتمالی در سنکوپ نوروکاردیوژنیک عبارتند از:
۱.یک صحنه ناخوشایند یا تکان دهنده، مانند دیدن خون
۲.قرار گرفتن ناگهانی در معرض یک منظره یا تجربه ناخوشایند
۳.ناراحتی عاطفی ناگهانی، مانند دریافت اخبار غمانگیز
۴.خجالت شدید
۵.ایستادن طولانی مدت
قرار گرفتن در یک محیط گرم و خفه برای مدت طولانی
۲. سنکوپ موقعیتی(Occupational syncope)
سنکوپ موقعیتی زمانی است که بیمار در پاسخ به یک محرک خاص فیزیکی یا یک موقعیت خاص غش میکند. برخی از محرکها میتوانند شامل موارد زیر باشند:
۱.سرفه کردن
۲.دورههای طولانی زور زدن در توالت
وزنه برداری
۴.عطسه کردن
۵.درد ناگهانی شکم
۶.گرفتن خون (فلبوتومی)
۷.سنکوپ به دنبال ادرار کردن
۸.گاهی اوقات داروهایی که برای درمان بیماریهای خاص مصرف میشوند، منجر به غش خواهند شد. این داروها میتوانند مربوط به بیماریهای زیر باشند:
افت فشار خون ارتواستاتیک به غش کردن پس از ایستادن خیلی سریع از حالت نشسته یا افقی اشاره دارد.
نیروی جاذبه، خون را به داخل پاها میکشد و فشار خون را در سایر نقاط بدن پایین میآورد. سیستم عصبی معمولا با افزایش ضربان قلب و تنگ کردن رگهای خونی به این حالت واکنش نشان میدهد و این باعث تثبیت فشار خون میشود.با این حال، اگر چیزی این فرآیند تثبیت را تضعیف کند، ممکن است خون و اکسیژن ضعیفی به مغز وارد شود و منجر به غش شود.
محرکها عبارتند از:
کم آبی
دیابت کنترل نشده
برخی داروها: مصرف دیورتیکها، مسدود کنندههای بتا و داروهای ضد فشار خون ممکن است در برخی افراد باعث افت فشار خون ارتواستاتیک شود.
الکل: برخی افراد در صورت مصرف زیاد الکل در مدت زمان کوتاهی غش میکنند.
برخی از بیماریهای عصبی: بیماری پارکینسون
سندرم سینوس کاروتید: شریان کاروتید شریان اصلی خونرسانی به مغز است. هنگامی که فشار روی حسگرهای فشار یا سینوس کاروتید در شریان کاروتید وجود داشته باشد، میتواند باعث غش شود. اگر سینوس کاروتید یک فرد بسیار حساس باشد، ممکن است وقتی سر را به یک طرف میچرخاند، یقه یا کراواتش را محکم میبندد و یا هنگام اصلاح، فشار خون کاهش یابد و غش کند. این حالت در بین مردان مسنتر رایج است.
۴. سنکوپ قلبی
یک مشکل قلبی زمینهای ممکن است باعث کاهش خون و اکسیژن رسانی به مغز شود.مانند:
آریتمی، یا ضربان قلب غیر طبیعی
تنگی، یا انسداد دریچههای قلب
فشار خون بالا
حمله قلبی
علل غش کردن چیست؟
غش معمولا ناشی از کم شدن انتقال اکسیژن به مغز است، ناشی از مشکلاتی مانند مشکلات ریوی، گردش خون یا مسمومیت با مونوکسید کربن.
غش یک مکانیسم زنده ماندن است. اگر سطح خون و اکسیژن در مغز خیلی پایین بیاید، بدن بلافاصله شروع به خاموش کردن بخشهای غیر حیاتی میکند تا منابع را به اندامهای حیاتی هدایت کند.
وقتی مغز سطوح پایینتری از اکسیژن را دریافت میکند، تنفس سرعت میگیرد تا سطح آن را افزایش دهد.
ضربان قلب نیز افزایش مییابد، تا که اکسیژن بیشتری به مغز برسد. این باعث کاهش فشار خون در سایر قسمتهای بدن میشود و در ازای این خون بیشتری به مغز میرسد.
هیپرونتیلاسیون به همراه افت فشار خون ممکن است منجر به از دست دادن کوتاه مدت هوشیاری، ضعیف شدن عضلات و غش شود.
روشهای تشخیص غش کردن چیست؟
تشخیص سنکوپ وازوواگال معمولاً با یک معاینه فیزیکی آغاز میشود. در طول معاینه فیزیکی، متخصص به قلب شما گوش میدهد و فشار خون شما را اندازهگیری میکند. او ممکن است عروق اصلی گردن شما را نیز ماساژ دهد تا ببیند آیا این کار باعث میشود احساس ضعف کنید یا خیر.
متخصص ممکن است چندین آزمایش را برای رد کردن سایر علل ممکن سنکوپ، بهویژه مشکلات قلبی، توصیه کند. این آزمایشها ممکن است شامل موارد زیر باشد:
۱.نوار قلب (الکتروکاردیوگرام). این آزمایش سیگنالهای الکتریکی تولید شده توسط قلب شما را ثبت میکند. میتواند ریتمهای نامنظم قلب و سایر مشکلات قلبی را شناسایی کند. ممکن است نیاز باشد که شما یک مانیتور قابل حمل را به مدت حداقل یک روز یا تا یک ماه بپوشید.
۲.اکوکاردیوگرام. این آزمایش از تصویربرداری اولتراسوند برای مشاهده قلب و بررسی شرایطی مانند مشکلات دریچهای که میتواند باعث سنکوپ شود، استفاده میکند.
۳.آزمایش استرس ورزشی. این آزمایش ریتمهای قلب را در حین ورزش بررسی میکند. معمولاً در حین راه رفتن یا دویدن روی تردمیل انجام میشود.
۴.آزمایش خون. پزشک شما ممکن است به دنبال شرایطی مانند کمخونی باشد که میتواند باعث یا به سنکوپ کمک کند.
۵.آزمایش میز شیبدار. اگر هیچ مشکلی در قلب بهعنوان علت سنکوپ شما شناسایی نشود، پزشک ممکن است پیشنهاد کند که آزمایش میز شیبدار را انجام دهید. در طول این آزمایش، شما بهصورت افقی روی میزی دراز میکشید که موقعیت آن تغییر میکند و شما را در زوایای مختلف به سمت بالا میچرخاند. یک تکنسین در طول آزمایش ریتمهای قلب و فشار خون شما را زیر نظر دارد تا ببیند آیا تغییر وضعیت شما بر آنها تأثیر میگذارد یا خیر.
در صورتیکه قبلا سابقه غش کردن نداشته باشید و حالا با این مشکل مواجه هستید از شیوههای مختلفی برای تشخیص علت استفاده خواهد کرد:
شرح حال پزشکی
آزمایش خون
آزمایش EKG(نوار قلب)
آزمایش اکوکاردیوگرافی
آزمایش الکتروانسفالوگرام (EEG) یا نوار مغز
سیتی اسکن سر (Computed Tomography scan)
روش های پیشگیری از غش کردن چیست؟
۱.اگر سابقه غش کردن دارید، در مرحله اول باید علت آن را بدانید و از محرکها دوری کنید.
۲.سعی کنید از حالت درازکش یا نشسته به آرامی به حالت ایستاده تغییر وضعیت دهید.
۳.اگر دیدن خون شما را منقلب میکند، هنگام آزمایش خون حتما در این مورد با پزشک یا تکنسین آزمایشگاه مشورت داشته باشید.
۴.وعدههای غذایی خود را حذف نکنید.
۵.به محض اینکه با علائم غش کردن مواجه شدید، به آرامی بنشینید و سر خود را بین زانوها قرار دهید. به این ترتیب خونرسانی به مغز انجام میشود. احساس چرخش محیط اطراف، سبکی سر و ضعف از نشانههای ابتدایی غش است.
۶.هنگامی که فردی در نزدیکی شما غش میکند، میتوانید با بالاتر بردن پاهایش از سطح قلب، جریان خون را در سر او تقویت کنید.
۷.یقههای تنگ، کمربندها و سایر لباسهای محدود کننده را شل کنید. فرد را حداقل ۱۰ تا ۱۵ دقیقه دراز کشیده یا نشسته نگه دارید. بهترین مکان، مکان خنک و آرام است.
۸.یک لیوان آب نیز ممکن است کمک کند.
چگونه غش را درمان کنیم؟
در بیشتر موارد سنکوپ واسوواگال، درمان ضروری نیست. پزشک شما ممکن است به شما کمک کند تا محرکهای غش کردن خود را شناسایی کنید و راههایی را برای جلوگیری از آنها مورد بحث قرار دهد.
با این حال، اگر به اندازه کافی سنکوپ واسوواگال را تجربه کنید که بر کیفیت زندگی شما تأثیر بگذارد، پزشک شما ممکن است پیشنهاد کند یکی یا چند مورد از درمانهای زیر را امتحان کنید:
داروها. دارویی به نام فلودروکورتیزون استات که معمولاً برای درمان فشار خون پایین استفاده میشود، ممکن است در پیشگیری از سنکوپ واسوواگال مفید باشد. مهارکنندههای بازجذب انتخابی سروتونین مانند فلوواکسامین نیز ممکن است استفاده شوند.
درمانها. پزشک شما ممکن است راههایی را برای کاهش تجمع خون در پاهای شما توصیه کند. این موارد ممکن است شامل تمرینات پا، پوشیدن جورابهای فشاری یا سفت کردن عضلات پا هنگام ایستادن باشد. اگر معمولاً فشار خون بالایی ندارید، ممکن است نیاز باشد نمک را در رژیم غذایی خود افزایش دهید. از ایستادن طولانیمدت، بهویژه در مکانهای گرم و شلوغ، خودداری کنید و مایعات کافی بنوشید.
جراحی. بسیار به ندرت، قرار دادن یک پیسمیکر الکتریکی برای تنظیم ضربان قلب ممکن است به برخی از افراد مبتلا به سنکوپ واسوواگال که از درمانهای دیگر بهرهمند نشدهاند، کمک کند.
اگر فردی با یک بیماری زمینهای غش کند، نیاز به درمان دارد. این به جلوگیری از غش کردن در آینده کمک میکند. با این حال، اغلب نیازی به درمان بیشتر نیست.
برای کمک به جلوگیری از دورههای غش بیشتر، افراد باید سعی کنند از محرکهایی مانند ایستادن طولانی مدت، کم آبی بدن و گذراندن زمان زیادی در محیطهای گرم اجتناب کنند.
مردم عمدتا از مسدود کنندههای بتا برای درمان فشار خون بالا استفاده میکنند. علاوه بر آن، اگر سنکوپ نوروکاردیوژنیک در کیفیت زندگی فرد اختلال ایجاد کند هم این داروها ممکن است کمک کننده باشند.
با این حال، برخی از عوارض جانبی مسدود کنندههای بتا عبارتند از: خستگی، سردی دست و پا، ضربان قلب و نبض آهسته، حالت تهوع و اسهال.
داروهای مهم مورد استفاده:
داروهای SSRI مانند فلوواکسامین Fluvoxamine 100 یا ۵۰ میلی گرم ۲ بار در روز صبح ها و شب ها قبل از خواب
داروی میدودرین Midodrine 2/5 میلی گرم ۲ بار در روز